Spacerując w okolicach Panteonu czy fontanny di Trevi, szybko zauważysz jedną rzecz: wszystkie sklepy z pamiątkami sprzedają dokładnie to samo. Plastikowe, świecące w ciemności Koloseum, krzywo wydrukowane magnesy, kiczowate fartuchy kuchenne i koszulki niewiadomego pochodzenia. To masowa produkcja, która z Rzymem nie ma nic wspólnego. Wystarczy jednak odejść zaledwie kilka metrów od najpopularniejszych szlaków, aby odkryć zupełnie inny świat, pachnący pyłem tufowym, garbowaną skórą i tradycją rękodzieła.
Kupując rzemieślniczy wyrób w Rzymie, nie tylko zabierasz do domu cząstkę tego miasta. Pomagasz również utrzymać przy życiu sieć małych warsztatów, którym grozi zniknięcie. Oto gdzie warto się wybrać, aby znaleźć coś autentycznego, z podziałem na dzielnice i specjalizacje.
Ulica plecionkarzy i wiklina przy Campo de' Fiori
Tuż obok targu na Campo de' Fiori znajduje się ulica, której nazwa pochodzi od dawnego rzemiosła: via dei Baullari. Jeśli skręcisz w sąsiednią via dei Cappellari, hałas uliczny nagle ucichnie. To tutaj wciąż pracują jedni z ostatnich w okolicy rzemieślników zajmujących się wyplataniem krzeseł i renowacją mebli.
Jeśli szukasz czegoś lekkiego do walizki, zwróć uwagę na małe pracownie plecionkarskie. Ręcznie wyplatane kosze i drobne przedmioty z wikliny są solidne, pachną drewnem, a ich ceny zależą od stopnia skomplikowania wzoru. Najlepszy czas na spacer tymi uliczkami to późne popołudnie, kiedy letni upał zaczyna odpuszczać, a rzemieślnicy pracują przy drzwiach otwartych na oścież.
Skóra i papier marmurkowy w rione Regola
Via dei Giubbonari i via del Pellegrino to historyczne ulice rzymskiego handlu. Omijając sieciówki odzieżowe i zaglądając w boczne zaułki, trafisz na warsztaty, które obróbką skóry zajmują się od pokoleń. Nie mówimy tu o wielkich domach mody, ale o rzemieślnikach, którzy na miejscu kroją i szyją torby, paski czy notesy.
Kultowym miejscem dla miłośników papieru są pracownie produkujące ręcznie barwiony papier marmurkowy. Technika ta polega na nanoszeniu farb na powierzchnię żelowego płynu, co pozwala tworzyć niepowtarzalne wzory przenoszone następnie na arkusze. Każda karta jest jedyna w swoim rodzaju. Notesy oprawiane w półskórek z marmurkową okładką to małe dzieła sztuki. Te historyczne pracownie znajdziesz w rione Regola, niedaleko głównych przystanków komunikacji miejskiej w centrum. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o historii tej dzielnicy i jej zabytkach, możesz zajrzeć na oficjalny portal turystyczny Turismo Roma.
Stare ryciny i grafiki w pobliżu Piazza Navona
Kolejną klasyczną pamiątką z Rzymu, często niestety podrabianą w formie wyblakłych kserokopii, są dawne ryciny. Widoki Rzymu odbijane z miedzianych płyt przez stulecia towarzyszyły podróżnikom odbywającym Grand Tour.
W zaułkach wokół Piazza Navona, szczególnie w stronę via dei Coronari, wciąż działa kilka sklepów specjalizujących się w grafikach i akwarelach. Nie znajdziesz tu cyfrowych kopii, lecz oryginalne karty z XVIII i XIX wieku lub współczesne odbitki wykonane na ręcznych prasach na grubym papierze bawełnianym.
- Czego szukać: widoków Rzymu autorstwa takich rytowników jak Piranesi czy Giuseppe Vasi (ceny współczesnych, ręcznie odbijanych reprodukcji zależą od motywu i formatu).
- Jak uniknąć oszustwa: przesuń delikatnie opuszką palca po rycenie. Jeśli wyczujesz wyraźne przetłoczenie pozostawione przez metalową płytę na wilgotnym papierze, masz do czynienia z prawdziwą pracą rzemieślniczą.
- Zalecane godziny: te sklepy otwierają się zazwyczaj rano i robią przerwę po południu. Najlepiej zaplanować wizytę pod koniec dnia.
Marmury i napisy w kamieniu na via Margutta
Via Margutta słynie jako dawna ulica artystów, malarzy oraz plan filmowy, na którym Gregory Peck grał w Rzymskich wakacjach. Dziś wiele galerii sztuki ustąpiło miejsca studiom projektowym, ale przetrwała tu niezwykle stara rzymska tradycja: praca kamieniarzy.
Na tej cichej, porośniętej bluszczem ulicy znajdziesz małe warsztaty, w których rzeźbi się w marmurze lub trawertynie. Trawertyn to kamień, z którego wzniesiono Koloseum. Rzemieślnicy wykuwają w nim łacińskie sentencje, znane cytaty lub spersonalizowane tabliczki z nazwiskami. Taka mała, ręcznie robiona tabliczka z trawertynu to autentyczny, ciężki i namacalny kawałek Rzymu. Ceny zależą od wielkości kamienia i liczby wykutych liter. Na via Margutta bez trudu dojdziesz pieszo z pobliskich stacji metra.
Praktyczne wskazówki przed zakupami w warsztatach
Kupowanie w historycznych pracowniach wymaga innego podejścia niż wizyta w supermarkecie czy typowym sklepie z pamiątkami. Oto trzy zasady, o których warto pamiętać:
- Zawsze pytaj o zaplecze: prawdziwi rzemieślnicy są dumni ze swojej pracy. Jeśli widzisz stoły warsztatowe pełne narzędzi, klejów, dłut i niedokończonych projektów, jesteś we właściwym miejscu.
- Nie targuj się agresywnie: praca ręczna wymaga czasu. Ceny w takich miejscach nie są sztucznie zawyżone jak na turystycznych straganach, dlatego natarczywe proszenie o rabat bywa odbierane jako brak szacunku.
- Zwróć uwagę na materiały: prawdziwa skóra ma swój charakterystyczny zapach i drobne niedoskonałości na powierzchni. Jeśli zapach przypomina plastik, a faktura jest idealnie jednolita, najpewniej nie jest to wyrób lokalny i ręczny.
Przed wyjściem z hotelu warto sprawdzić informacje o godzinach otwarcia i transporcie na oficjalnej stronie miasta Comune di Roma, szczególnie podczas upalnych lipcowych dni, kiedy niektóre mniejsze warsztaty mogą skracać godziny pracy ze względu na letnią przerwę.